Ölçü ve Ağırlık Sapmaları (Dimensional & Weight Variations)
Baskıdan baskıya değişen ölçü/ağırlık kararsız prosesin işaretidir. Eriyik yastığı, çek valf aşınması ve etkili ütüleme süresi kontrol edilir.
Ölçü ve ağırlık sapmaları, aynı kalıptan çıkan parçaların birbirinden farklı olmasıdır. Tek bir parçanın hatalı olması kadar önemli değildir; asıl sorun prosesin tekrarlanabilir olmamasıdır. Kaynağı çoğu zaman makinede değil, makineyi besleyen çevre koşullarındadır: hammadde nemi, dozaj oranı, kalıp sıcaklığı ve geri akış valfinin durumu.
Nasıl Tanınır?
- Ölçüler/ağırlık baskıdan baskıya veya vardiyalar arasında dalgalanıyor.
- Eriyik yastığı dalgalanıyorsa mekanik şüphe (çek valf/silindir aşınması) öndedir.
Fiziksel Nedenler
- Geri akış çek valfi baskıdan baskıya farklı hızda/miktarda kapanıyor (aşınma, düşük ilk enjeksiyon hızı, yetersiz dekompresyon, kısa stroklar, düşük viskozite).
- Ütüleme süresi giriş donmadan bitiyor — eriyik tanımsız geri akıyor.
- Kalıp duvar sıcaklığı veya soğuma süresi değişmiş; parti/renk değişimi telafi edilmemiş.
Makine Başında Çözüm Adımları
Adımları sırayla ve tek tek uygulayın: her değişiklikten sonra birkaç çevrim bekleyip sonucu değerlendirin. İyileşme yoksa değişikliği geri alıp sonraki adıma geçin.
- AŞINMA TESTİ: çok uzun sabit ütüleme ayarla ve vida pozisyonunu izle. Vida durmuyorsa çek valf/silindir aşınmıştır; dozaj bölgesini kaydırıp tekrarla — hâlâ durmuyorsa valf kırıktır.
- Etkili ütüleme süresini tart-yöntemiyle belirle (ağırlık platosu) ve o değere ayarla.
- Yastığı 2-5 mm bandında tut; dozaj strokunu uyarla.
- İlk enjeksiyon hız kademesini artır (valf hızlı kapansın); dekompresyonu yeterli ayarla.
- Parametre değişimlerinde (sıcaklık, süre, parti) donma noktası ve ütüleme seviyesini yeniden belirle.
Kalıp, Tasarım ve Malzeme Çözümleri
- Baskı ağırlığı/vida çapı oranını kontrol et (çok kısa stroklar valfı olumsuz etkiler).
- Farklı çalışma prensipli çek valf değerlendir.
- Yolluk boyutlandırmasını ve kalıp sıcaklık kontrolünü gözden geçir.
Önemli Notlar
- ⚠️ Soğuma süresini artırmak işleme çekmesini yükseltir ve ölçüsel doğruluğu İYİLEŞTİRİR — sayaç mantığının tersine.
Hangi hatayla karıştırılır?
Yanlış teşhis, doğru parametreyi yanlış yöne çevirmeye yol açar. Bu hata aşağıdakilerle karıştırılabilir; sağdaki sütun ayırt etmenin pratik yolunu veriyor.
| Karıştığı hata | Nasıl ayırt edilir |
|---|
| Çapak | Çapak ağırlığı artırır ama yalnızca ayrılma yüzeyinde görünür bir fazlalık bırakır. Ölçü sapmasında parça temiz görünür, sadece ölçüsü tutmaz. |
| Çarpılma | Çarpılma şekil bozulmasıdır, ağırlık değişmez. Ölçü sapmasında ağırlık da dalgalanır. |
Sık sorulan sorular
Atım ağırlığı neden dalgalanıyor?
En sık nedeni geri akış valfinin sızdırmasıdır; vida ilerlerken eriyiğin bir kısmı geriye kaçar ve her atımda farklı miktar geçer. Aşınmış vida ve kovan da aynı tabloyu yaratır. Yastık değerinin atımdan atıma değişmesi bu teşhisi doğrular.
Ölçü kaymasında hammaddenin payı ne kadar?
Beklenenden fazla. Nem oranı, kırma oranı ve renklendirici dozajındaki dalgalanma viskoziteyi değiştirir; aynı parametrelerle farklı dolum elde edersiniz. Gravimetrik dozajlama ve düzgün kurutma, ölçü kararlılığının görünmeyen temelidir.
Hazırlayan:Uğur Çamlıca· Teknik Part · Kaynak: üretici dokümantasyonu ve saha uygulaması