Dengesiz Dolum ve Akış Anomalileri (Unevenly Filled Parts / Flow Anomalies)
Akış cephesinin atipik ilerlemesi, çoklu kavitelerde dengesiz dolum ve maça kayması. Kesme kaynaklı viskozite farkları sanıldığından çok daha büyüktür.
Dengesiz dolum, çok gözlü bir kalıpta gözlerin farklı zamanlarda ve farklı oranlarda dolmasıdır. Bazı gözler tam dolarken bazıları eksik kalır; ütüleme aşamasında ise dolu gözler aşırı baskılanır. Sonuç aynı kalıptan farklı kalitede parçalar çıkmasıdır ve tek bir proses ayarıyla hepsini birden düzeltmek mümkün olmaz.
Nasıl Tanınır?
- Kısmi dolumlarda akış cephesi beklenenden farklı ilerler; çoklu kavitede kaviteler farklı zamanlarda dolar.
- İkincil birleşme çizgileri, hava hapsi veya dizel etkisi eşlik edebilir.
- Dönel simetrik parçalarda maça kayması nedeniyle et kalınlığı bir tarafta incelir.
- Doğal dengeli (eşit uzunlukta) yolluk sistemlerinde bile görülebilir — özellikle ana dağıtıcı ile alt dağıtıcı birbirine DİK DEĞİLSE.
Fiziksel Nedenler
- KRİTİK KAVRAM: Termoplastiğin belirli bir sıcaklıkta TEK viskozite değeri YOKTUR. Akış kesiti boyunca kesme hızı profili oluşur; küçük kesitlerde viskozite farkları 100 KATI aşabilir.
- Düşük viskoziteli katmanların kalıbın bir bölgesinde yoğunlaşması akış cephesini kısmen öne geçirir.
- Yetersiz eriyik sıcaklığı, sıcak yollukta "soğuk" bölgeler, küçük akış kesitleri, aşırı enjeksiyon hızı ve uzun kesme süresi — beşi de kesmeyi artırır.
- Maça kayması: tek taraflı/asimetrik beslenen parçalarda kısmi cephe ilerlemesi maçayı iter, et kalınlığı dengesizleşir ve etki kendini büyütür.
Makine Başında Çözüm Adımları
Adımları sırayla ve tek tek uygulayın: her değişiklikten sonra birkaç çevrim bekleyip sonucu değerlendirin. İyileşme yoksa değişikliği geri alıp sonraki adıma geçin.
- Enjeksiyon hızını azalt (kesme süresini ve yoğunluğunu düşür).
- Eriyik sıcaklığını artır.
- Isıl eriyik homojenliğini kontrol et: silindir sıcaklığı, geri basınç ve vida devriyle dozaj stroku boyunca EKSENEL sıcaklık profilini uyarla.
- Sıcak yollukta sıcaklık homojenliğini montajlı halde ölç.
Kalıp, Tasarım ve Malzeme Çözümleri
- Giriş ve delik kesitlerini kontrol et; yeterli boyutta olduğundan emin ol.
- Yalnız DİK AÇILI eriyik sapmaları kullan; soğuk yollukta DAİRESEL (akışa elverişli) kesit tercih et ve uzunluğu kısa tut.
- Sıcak yolluk memesindeki torpidoyu 90° döndürmeyi dene.
- Maça kaymasında: maçaları karşı kalıp yarısında merkezle ve tut, daha stabil maça tasarımı yap, enjeksiyon noktasını taşı.
Hangi hatayla karıştırılır?
Yanlış teşhis, doğru parametreyi yanlış yöne çevirmeye yol açar. Bu hata aşağıdakilerle karıştırılabilir; sağdaki sütun ayırt etmenin pratik yolunu veriyor.
| Karıştığı hata | Nasıl ayırt edilir |
|---|
| Eksik Baskı | Eksik baskıda tüm gözler aynı şekilde eksik kalır; sorun basınç veya akışkanlıktadır. Dengesiz dolumda gözler arasında fark vardır. |
| Ölçü ve Ağırlık Sapmaları | Ölçü sapması atımdan atıma değişkenliktir. Dengesiz dolumda fark aynı atım içinde, gözler arasındadır. |
Sık sorulan sorular
Yolluk dengesizliği nasıl anlaşılır?
Kısmi dolum etüdü en net yöntemdir: ütülemeyi kapatıp atım hacmini kademeli artırın ve hangi gözün önce dolduğunu gözlemleyin. Sıralama her seferinde aynıysa sorun yolluk geometrisindedir.
Viskozite farkının etkisi ne kadar?
Beklenenden fazla. Aynı malzemenin farklı partileri arasında viskozite belirgin şekilde değişebilir; nem oranı ve kırma oranı da bunu etkiler. Dolum dengesi partiden partiye değişiyorsa hammadde tarafı incelenmelidir.
Hazırlayan:Uğur Çamlıca· Teknik Part · Kaynak: üretici dokümantasyonu ve saha uygulaması