Nem İzleri (Moisture Streaks)
Granüldeki veya kalıp yüzeyindeki nemden oluşan U-şeklinde gümüşi izler. Çözümün merkezi doğru ön kurutmadır.
Nem izleri, hammaddedeki suyun enjeksiyon sıcaklığında buharlaşıp eriyik içinde kabarcık oluşturmasıyla ortaya çıkar. Parça yüzeyinde akış yönünde uzanan gümüşi çizgiler bırakır. Higroskopik plastiklerde (PA, PC, PET, ABS, PBT) nem granülün içine işlediği için yüzeysel kurutma yetmez; asıl mesele kurutucunun tipi ve bekleme süresidir.
Nasıl Tanınır?
- Yüzeyde U-şeklinde açılan gümüşi izler; izin çevresi çoğu zaman pürüzlü ve gözeneklidir.
- Kalıp yüzeyi nemliyse izler büyük, mat ve katmanlı (lamel) alanlar şeklindedir.
- Yavaş "dışarıya" enjeksiyonda eriyik buhar çıkarıyor veya kabarcık gösteriyorsa granül nemlidir.
- Higroskopik malzemelerde (PA, ABS, PC, PBT, PMMA, SAN) ilk şüpheli nemdir.
Fiziksel Nedenler
- Granül nem emmiş; eriyikte oluşan su buharı kabarcıkları akış cephesine taşınır, patlar ve kalıp duvarında donar.
- Yetersiz/yanlış ön kurutma veya kurutucu arızası (rejenerasyon çalışmıyor).
- Uygunsuz depolama, açık torba, haznede uzun bekleyerek yeniden nem alma.
- Kalıp soğutma devresi sızdırıyor veya soğuk kalıp yüzeyinde yoğuşma var.
- Besleme (flanş) sıcaklığı çok düşük.
Makine Başında Çözüm Adımları
Adımları sırayla ve tek tek uygulayın: her değişiklikten sonra birkaç çevrim bekleyip sonucu değerlendirin. İyileşme yoksa değişikliği geri alıp sonraki adıma geçin.
- Önce kalıp yüzeyini kontrol et: nem varsa soğutma devresinde kaçak ara, kalıp duvar sıcaklığını yükselt.
- Granül kalıntı nemini ölç; üretici talimatına göre yeniden kurut (örn. ABS 80°C/2-3 saat, PA6 80°C/3-5 saat, PC 120°C/2-3 saat).
- Haznede bekleme süresini azalt; kurutucudan makineye kapalı sistemle besle.
- Flanş sıcaklığını üretici aralığına yükselt.
Kalıp, Tasarım ve Malzeme Çözümleri
- Yoğuşma sorunu süreklilik gösteriyorsa kuru hava perdesi (dry-air-curtain) sistemi değerlendir — düşük kalıp sıcaklığıyla kısa çevrim korunabilir.
- Ambalaj ve depolama koşullarını gözden geçir (açılan torba kapalı tutulmalı).
Hangi hatayla karıştırılır?
Yanlış teşhis, doğru parametreyi yanlış yöne çevirmeye yol açar. Bu hata aşağıdakilerle karıştırılabilir; sağdaki sütun ayırt etmenin pratik yolunu veriyor.
| Karıştığı hata | Nasıl ayırt edilir |
|---|
| Yanık İzleri | Yanık izi kahverengimsidir ve hammadde kurutulsa da devam eder. Nem izi gümüşi renktedir ve doğru kurutmadan sonra tamamen kaybolur. |
| Hava İzleri | Hava izi genellikle girişten itibaren belirli bir yolu izler ve dozajlamada çekilen havayla ilgilidir. Nem izi parça yüzeyine daha geniş yayılır. |
| Gerilme Beyazlaması | Gerilme beyazlaması çıkarma sırasında zorlanan bölgede oluşur ve dokunuşla hissedilen bir renk açılmasıdır; nem izi düz yüzeyde parlak çizgidir. |
Sık sorulan sorular
Kurutucudan çıkan malzemede nem izi neden hâlâ var?
Üç noktaya bakın: kurutucunun tipi doğru mu (higroskopik malzemede kuru havalı gerekir), bekleme süresi yeterli mi, ve kurutulmuş malzeme makineye giderken nem kapıyor mu. Açık huni veya yalıtımsız hat, kurutulmuş granülü dakikalar içinde yeniden nemlendirir.
Kırma malzeme nem izini artırır mı?
Artırır. Kırma malzemenin yüzey alanı granülden büyük olduğu için nemi daha hızlı çeker ve ayrıca bir kez daha ısıl işlem görmüştür. Kırma oranı yüksekse kurutma süresini ve oranı birlikte gözden geçirin.
Hazırlayan:Uğur Çamlıca· Teknik Part · Kaynak: üretici dokümantasyonu ve saha uygulaması