Yanık İzleri (Charred Streaks)
Eriyiğin ısıl hasarından kaynaklanan kahverengimsi veya gümüşi izler. Aşırı sıcaklık, uzun bekleme süresi veya yüksek kesme ana nedenlerdir.
Yanık izleri, eriyiğin makine içinde veya kalıba girerken ısıl hasar görmesiyle oluşur. Parça yüzeyinde kahverengimsi ya da gümüşi izler bırakır ve neredeyse her zaman üç kaynaktan birine dayanır: eriyik sıcaklığının fazla olması, malzemenin silindirde gereğinden uzun beklemesi, ya da kalıp içinde aşırı kesme. Görüntü olarak nem ve hava izlerine çok benzediği için, parametreye dokunmadan önce hangisiyle karşı karşıya olduğunuzu ayırt etmek gerekir.
Nasıl Tanınır?
- Yüzeyde kahverengimsi (makro molekül değişimi) veya gümüşi (zincir kısalması) renk bozulmaları.
- İz periyodik ortaya çıkıyorsa bekleme süresi kaynaklıdır.
- Dar kesitlerin veya keskin kenarların arkasında görülür; enjeksiyon hızını veya eriyik sıcaklığını düşürmek hatayı azaltıyorsa teşhis doğrudur.
- Nem ve hava izlerine ÇOK benzer — ayrım için proses geçmişi gerekir.
Fiziksel Nedenler
- Eriyik sıcaklığı işleme aralığının üst sınırına yakın veya üzerinde.
- Plastikleştirme ünitesinde uzun bekleme süresi (çevrim kesintileri, makine kapasitesine göre küçük baskı hacmi).
- Aşırı vida devri veya geri basınç (kesme ısısı).
- Kalıp içinde yüksek kesme: aşırı enjeksiyon hızı, dar giriş, keskin kenarlar.
- Aşırı sıcak/uzun ön kurutma; yüksek reclaim oranı; sıcak yollukta bekleme.
Makine Başında Çözüm Adımları
Adımları sırayla ve tek tek uygulayın: her değişiklikten sonra birkaç çevrim bekleyip sonucu değerlendirin. İyileşme yoksa değişikliği geri alıp sonraki adıma geçin.
- Eriyik sıcaklığını "dışarıya" enjeksiyon yapıp iğne termometreyle ÖLÇ (pano değeri yeterli değil).
- Sıcaklık yüksekse: silindir sıcaklığını, vida devrini ve geri basıncı düşür.
- Bekleme süresi kritikse: çevrim süresini kısalt, plastikleştirme gecikmesini artır, reclaim oranını azalt.
- İz girişe yakınsa: enjeksiyon hızını düşür veya profil kullan (yavaş→hızlı).
- Malzemenin ön kurutmasını kontrol et — aşırı kurutma da ısıl hasar verir.
Kalıp, Tasarım ve Malzeme Çözümleri
- Yolluk ve giriş sisteminde keskin kenarlardan ve küçük akış kesitlerinden kaçın.
- Meme kesitini ve sıcaklığını, shut-off memenin işlevini kontrol et.
- Ünitede ölü noktaları (akışın durduğu bölgeler) gider; aşınma kontrolü yap.
- Daha küçük plastikleştirme ünitesi veya ısıl kararlılığı yüksek malzeme/renklendirici değerlendir.
Önemli Notlar
- ⚠️ Isıl bozunma, yüzeyde iz görünmese bile parçanın mekanik özelliklerini düşürür.
Hangi hatayla karıştırılır?
Yanlış teşhis, doğru parametreyi yanlış yöne çevirmeye yol açar. Bu hata aşağıdakilerle karıştırılabilir; sağdaki sütun ayırt etmenin pratik yolunu veriyor.
| Karıştığı hata | Nasıl ayırt edilir |
|---|
| Nem İzleri | Nem izleri parça yüzeyine yayılmış gümüşi çizgiler hâlindedir ve hammadde kurutulunca kaybolur. Yanık izi ise kahverengiye çalar ve kurutmayla değişmez. |
| Dizel Efekti | Dizel efekti kalıbın belirli bir noktasında, havanın sıkışıp yandığı yerde çıkar ve hep aynı konumdadır. Yanık izi ise akış boyunca dağınık görünür. |
| Siyah Noktalar | Siyah noktalar keskin sınırlı, tekil zerrelerdir; kaynağı vidada birikmiş bozunmuş malzemedir. Yanık izi yayvan bir renk bozulmasıdır. |
Sık sorulan sorular
Yanık izi neden periyodik olarak çıkıyor?
Belirli aralıklarla tekrar eden yanık izi, silindirde bekleyen malzemeye işaret eder. Çevrim durakladığında bekleyen dolgu bozunur ve sonraki birkaç atımda yüzeye çıkar. Makine kapasitesine göre atım hacminiz çok küçükse bu tablo süreklilik kazanır.
Sıcaklığı düşürdüm ama iz geçmedi, sırada ne var?
Sıcaklık tek başına yeterli değilse kesme ısısına bakın: enjeksiyon hızını kademeli düşürün, vida devrini ve geri basıncı azaltın. İz hâlâ aynı noktada çıkıyorsa sorun kalıp tarafındadır — dar giriş, keskin kenar veya yetersiz havalandırma.
Hazırlayan:Uğur Çamlıca· Teknik Part · Kaynak: üretici dokümantasyonu ve saha uygulaması