رگه‌های رطوبتی
رگه‌های نقره‌ای U شکل ناشی از رطوبت در گرانول یا روی سطح قالب. هستهٔ راه‌حل، پیش‌خشک کردن درست است.
رگه‌های رطوبتی (Moisture Streaks / Splay) زمانی ظاهر می‌شوند که آب موجود در مواد اولیه در دمای تزریق بخار شود و در مذاب حباب بسازد. این رگه‌ها روی سطح قطعه خطوط نقره‌ای در جهت جریان به جا می‌گذارند. در پلاستیک‌های رطوبت‌گیر (PA، PC، PET، ABS، PBT) رطوبت به درون گرانول نفوذ کرده است، پس خشک کردن سطحی کافی نیست؛ مسئلهٔ اصلی نوع خشک‌کن و زمان ماند است.
نحوهٔ تشخیص
- رگه‌های نقره‌ای که به شکل U روی سطح باز می‌شوند؛ اطراف رگه اغلب زبر و متخلخل است.
- اگر سطح قالب مرطوب باشد، رگه‌ها به شکل نواحی بزرگ، مات و لایه‌لایه (لاملار) درمی‌آیند.
- اگر مذاب هنگام تزریق آهسته «در هوای آزاد» بخار بدهد یا حباب نشان دهد، گرانول مرطوب است.
- در مواد رطوبت‌گیر (PA، ABS، PC، PBT، PMMA، SAN) نخستین مظنون رطوبت است.
علت‌های فیزیکی
- گرانول رطوبت جذب کرده است؛ حباب‌های بخار آب که در مذاب تشکیل می‌شوند به جبههٔ جریان برده می‌شوند، می‌ترکند و روی دیوارهٔ قالب منجمد می‌شوند.
- پیش‌خشک کردن ناکافی یا نادرست، یا خرابی خشک‌کن (احیای مادهٔ خشک‌کن کار نمی‌کند).
- انبارش نامناسب، کیسه‌های باز، جذب دوبارهٔ رطوبت به دلیل ماندن طولانی در قیف.
- مدار خنک‌کاری قالب نشتی دارد، یا روی سطح سرد قالب میعان رخ داده است.
- دمای ناحیهٔ تغذیه (گلویی قیف) بیش از حد پایین است.
گام‌های رفع عیب روی دستگاه
گام‌ها را به‌ترتیب و یکی‌یکی اجرا کنید: پس از هر تغییر چند چرخه صبر کنید و نتیجه را ارزیابی کنید. اگر بهبودی دیده نشد، تغییر را برگردانید و به گام بعدی بروید.
- ابتدا سطح قالب را بررسی کنید: اگر مرطوب است، نشتی مدار خنک‌کاری را پیدا کنید و دمای دیوارهٔ قالب را افزایش دهید.
- رطوبت باقی‌ماندهٔ گرانول را اندازه بگیرید؛ مواد را دوباره طبق دستورالعمل سازنده خشک کنید (مثلاً ABS در 80°C به مدت 2-3 ساعت، PA6 در 80°C به مدت 3-5 ساعت، PC در 120°C به مدت 2-4 ساعت).
- زمان ماند در قیف را کاهش دهید؛ مواد را از خشک‌کن تا دستگاه از طریق سیستم بسته انتقال دهید.
- دمای گلویی قیف را به محدودهٔ سازنده برسانید.
راه‌حل‌های قالب، طراحی و مواد
- اگر مشکل میعان پایدار است، سیستم پردهٔ هوای خشک را در نظر بگیرید؛ با دمای پایین قالب می‌توان چرخهٔ کوتاه را حفظ کرد.
- شرایط بسته‌بندی و انبارش را بازبینی کنید (کیسهٔ باز شده باید بسته نگه داشته شود).
با کدام عیب اشتباه گرفته می‌شود؟
تشخیص نادرست باعث می‌شود پارامتر درست در جهت نادرست تنظیم شود. این عیب ممکن است با عیوب زیر اشتباه گرفته شود؛ ستون دوم روش عملی تمایز آن‌ها را نشان می‌دهد.
| اشتباه گرفته می‌شود با | روش تمایز |
|---|
| سوختگی | سوختگی قهوه‌ای است و حتی وقتی مواد اولیه خشک شود باقی می‌ماند. رگهٔ رطوبتی نقره‌ای است و پس از خشک کردن درست کاملاً از بین می‌رود. |
| رگه‌های هوا | رگهٔ هوا معمولاً مسیر مشخصی را از گیت دنبال می‌کند و به هوای کشیده‌شده هنگام شارژ مربوط است. رگهٔ رطوبتی گسترده‌تر روی سطح قطعه پخش می‌شود. |
| سفیدشدگی تنشی | سفیدشدگی تنشی در ناحیه‌ای که هنگام بیرون‌اندازی تحت فشار قرار گرفته تشکیل می‌شود و روشن شدن رنگی است که با لمس حس می‌شود؛ رگهٔ رطوبتی خطی براق روی سطح صاف است. |
پرسش‌های متداول
چرا در مواد خارج‌شده از خشک‌کن هنوز رگهٔ رطوبتی هست؟
سه نکته را بررسی کنید: آیا نوع خشک‌کن درست است (مواد رطوبت‌گیر به هوای خشک نیاز دارند)، آیا زمان ماند کافی است، و آیا مواد خشک‌شده در مسیر رسیدن به دستگاه دوباره رطوبت می‌گیرد؟ قیف باز یا خط بدون عایق، گرانول خشک‌شده را در عرض چند دقیقه دوباره مرطوب می‌کند.
آیا مواد آسیابی رگه‌های رطوبتی را افزایش می‌دهد؟
بله. چون سطح ویژهٔ مواد آسیابی بیشتر از گرانول است، رطوبت را سریع‌تر جذب می‌کند و افزون بر این یک بار فرایند حرارتی را پشت سر گذاشته است. اگر نسبت مواد آسیابی بالاست، زمان خشک کردن و نسبت را با هم بازبینی کنید.
تهیه‌کننده:Uğur Çamlıca· Teknik Part · منبع: مستندات سازندگان و تجربهٔ میدانی